نوشیدن یک فنجان اسپرسو با کرمای خوب روی سطح و طعمی متعادل، تنها به نوع دانه قهوه یا قیمت دستگاه شما بستگی ندارد. بسیاری از باریستاهای خانگی ساعتها وقت صرف تنظیم درجه آسیاب و فشار تمپ میکنند، اما از حیاتیترین عنصر تشکیلدهنده قهوه غافل میمانند: آب.
بیشتر مواد تشکیل دهنده یک فنجان قهوه آب است. بنابراین، اگر آب کیفیت لازم را نداشته باشد، بهترین دانههای دنیا هم نمیتوانند طعم واقعی خود را آزاد کنند. در این مطلب، به بررسی دقیق ویژگیهای آب ایدهآل برای اسپرسوسازهای خانگی میپردازیم تا هم عمر دستگاهتان طولانی شود و هم طعم قهوهتان به سطح کافههای تخصصی برسد.
چرا کیفیت آب برای اسپرسو حیاتی است؟
وقتی صحبت از کیفیت آب میشود، ما با دو چالش اصلی روبرو هستیم: طعم قهوه و سلامت دستگاه اسپرسو.
آب لولهکشی شهری معمولا حاوی املاح سنگین، کلر و گاهی رسوبات زنگزدگی لولهها است. کلر دشمن شماره یک طعم قهوه است و بویی شبیه به مواد ضدعفونیکننده به فنجان شما میدهد. از سوی دیگر، مواد معدنی موجود در آب (مانند کلسیم و منیزیم) اگر از حد مجاز فراتر بروند، باعث تشکیل رسوب در بویلر و لولههای نازک دستگاه اسپرسوساز میشوند. این رسوبات به مرور زمان فشار دستگاه را کاهش داده و باعث سوختن المنتها میشوند.
ویژگی های شیمیایی آب مناسب
برای رسیدن به بهترین عصارهگیری، آب باید تعادلی میان «قدرت حلکنندگی» و «محتوای معدنی» داشته باشد.
کل جامدات محلول یا TDS
TDS نشاندهنده مجموع مواد معدنی محلول در آب است. اگر این عدد خیلی پایین باشد (مثل آب مقطر)، قهوه طعمی تیز و بیش از حد اسیدی پیدا میکند، چون آب به شدت گرسنه است تا مواد را از قهوه بیرون بکشد. اگر این عدد خیلی بالا باشد، آب فضای کافی برای حل کردن عصاره قهوه را ندارد و طعم قهوه تخت و بیروح میشود. طبق استاندارد انجمن قهوه تخصصی (SCA)، عدد ایدهآل برای TDS حدود ۷۵ تا ۱۵۰ میلیگرم در لیتر است.
سختی آب
سختی شامل کلسیم و منیزیم است. منیزیم نقش مهمی در استخراج طعمهای میوهای و شیرین دارد، اما کلسیم عامل اصلی ایجاد رسوب است. تعادل بین این دو عنصر، تعیینکننده کیفیت کرما و بادی قهوه شما است.
سطح PH
آب مصرفی باید تا حد امکان خنثی باشد (PH حدود ۷). آب اسیدی باعث خوردگی قطعات فلزی داخل دستگاه میشود و آب بیش از حد قلیایی، اسیدیته مطبوع قهوه را از بین برده و طعمی تلخ و گچی ایجاد میکند.
انواع آب و تاثیر آنها بر اسپرسوساز
آب شیر یا لوله کشی
استفاده مستقیم از آب شیر، بدترین انتخاب برای دستگاه شما است. حتی اگر طعم آن در منطقه شما خوب باشد، وجود کلر و سختی بالا در درازمدت دستگاه گرانقیمت شما را از پا در میآورد.
آب معدنی بطری
بسیاری تصور میکنند آب معدنی بهترین گزینه است، اما لزوما اینطور نیست. برخی از آبهای معدنی دارای املاح بسیار بالایی هستند که حتی از آب شیر هم برای دستگاه خطرناکترند. اگر از آب بطری استفاده میکنید، حتما جدول مشخصات روی آن را بخوانید. آبی را انتخاب کنید که کلسیم پایین و TDS نزدیک به ۱۰۰ داشته باشد.
آب تصفیه شده با پارچهای خانگی
پارچهای تصفیه آب (مانند بریتا) گزینهای اقتصادی و مناسب هستند. این فیلترها کلر و بخشی از سختی آب را میگیرند و طعم را بهبود میبخشند. این روش برای کسانی که روزانه یک یا دو شات قهوه میگیرند بسیار کاربردی است.
آب مقطر
آب مقطر یا آبی که کاملا توسط دستگاههای تصفیه خانگی عاری از املاح شده است، برای استفاده مستقیم در اسپرسوساز توصیه نمیشود. این آب به دلیل نداشتن مواد معدنی، تمایل دارد فلزات دستگاه را در خود حل کند و باعث خوردگی داخلی شود. همچنین طعم قهوه در این حالت بسیار ضعیف و بیکیفیت خواهد بود.
تاثیر رسوب زدایی بر کیفیت قهوه
حتی اگر از بهترین آب هم استفاده کنید، به مرور زمان مقدار کمی رسوب در دستگاه جمع میشود. رسوبات مثل یک عایق حرارتی عمل میکنند؛ یعنی سنسورهای دما به درستی عمل نکرده و دمای آب خروجی نوسان پیدا میکند. این موضوع باعث میشود یک بار قهوه شما سوخته و بار دیگر نارس (Under-extracted) باشد. سرویس دورهای و استفاده از محلولهای رسوبزدای استاندارد، مکمل استفاده از آب باکیفیت است.
چگونه کیفیت آب خانه را تست کنیم؟
برای اینکه بدانید دقیقا با چه چیزی طرف هستید، میتوانید از ابزارهای ساده زیر استفاده کنید:
- TDS متر دیجیتال: یک ابزار ارزانقیمت که در چند ثانیه غلظت املاح آب را به شما نشان میدهد.
- کیتهای نواری تست سختی: این نوارها با تغییر رنگ، میزان سختی کلسیمی آب را مشخص میکنند.
اگر عدد TDS آب شما بالای ۲۰۰ است، حتما باید به فکر روشی برای کاهش املاح باشید، در غیر این صورت عمر دستگاه اسپرسوساز شما به نصف کاهش مییابد.
جمع بندی
کیفیت آب در تهیه اسپرسو فراتر از یک موضوع تجملی است. این یک ضرورت فنی و چشایی است. استفاده از آبی که تعادل مواد معدنی دارد، نه تنها باعث میشود نتهای طعمی قهوه (مانند شکلات، آجیل یا مرکبات) به درستی حس شوند، بلکه از سرمایهگذاری شما (دستگاه اسپرسوساز) نیز محافظت میکند.
سوالات متداول در مورد انتخاب بهترین آب برای اسپرسوساز
آیا استفاده از آب معدنی بطری برای دستگاه اسپرسوساز ضرر دارد؟
بسیاری از کاربران تصور میکنند آب معدنی به دلیل «پاک بودن» بهترین گزینه است، اما لزوما اینطور نیست. برخی از آبهای معدنی دارای املاح کلسیم و سدیم بسیار بالایی هستند که میتواند سریعتر از آب لولهکشی باعث ایجاد رسوب در بویلر شود.
بهترین روش این است که قبل از خرید، جدول ترکیبات روی بطری را چک کنید. آبی را انتخاب کنید که میزان کلسیم آن کمتر از ۲۰ میلیگرم در لیتر و میزان کل جامدات محلول (TDS) آن بین ۷۰ تا ۱۲۰ باشد.
اگر دستگاه اسپرسوساز رسوب بگیرد چه علائمی دارد و چگونه آن را رفع کنیم؟
رسوب گرفتن دستگاه تنها باعث خرابی قطعات نمیشود، بلکه مستقیما روی کیفیت عصارهگیری اثر میگذارد. رایجترین نشانهها شامل: کاهش فشار خروجی آب، گرم نشدن کافی قهوه، صدای غیرعادی پمپ و تغییر طعم قهوه به سمت تلخی زننده است.
حتی با استفاده از آب باکیفیت، توصیه میشود هر ۳ ماه یکبار عملیات رسوبزدایی را انجام دهید. به جای استفاده از سرکه ( که به واشرها و قطعات پلاستیکی آسیب میزند و بوی بدی باقی میگذارد)، حتما از پودرها یا محلولهای رسوبزدای مخصوص دستگاه اسپرسو استفاده کنید.
نوشته شده توسط: آبتین کمالی
