قهوه برای بسیاری از ما فراتر از یک نوشیدنی ساده و در واقع بخشی از آیین روزانه است. با این حال، کافئین موجود در آن برای همه سازگار نیست. برخی به دلیل حساسیتهای عصبی، مشکلات گوارشی یا توصیههای پزشکی ناچارند مصرف کافئین را محدود کنند. اینجاست که قهوه دیکف وارد صحنه میشود. برخلاف تصور عموم، قهوه دیکف صرفا یک جایگزین بیمزه نیست، بلکه محصولی است که فرآیندهای مهندسی دقیقی را پشت سر گذاشته تا لذت نوشیدن قهوه را بدون لرزش دست یا بیخوابی فراهم کند.
قهوه دی کف و تفاوت آن با قهوه معمولی
قهوه دیکف همان قهوه معمولی است که بخش زیاد کافئین آن طی فرآیندهایی پیش از رست (برشتهکاری) خارج شده است. نکته بسیار مهمی که باید به آن توجه داشت این است که هیچ قهوه دیکفی به طور مطلق صفر درصد کافئین ندارد. طبق استانداردهای بینالمللی، فرآیند کافئینزدایی باید حداقل نود و هفت درصد از کافئین دانه سبز قهوه را حذف کند. بنابراین در یک فنجان قهوه دیکف، هنوز مقدار بسیار ناچیزی کافئین (حدود دو تا هفت میلیگرم) وجود دارد که در مقایسه با هفتاد تا صد و چهل میلیگرم کافئین موجود در یک فنجان قهوه معمولی، بسیار ناچیز است.
جداسازی کافئین از دانه سبز
جداسازی کافئین از دانه قهوه یک چالش شیمیایی بزرگ است. هدف اصلی این است که کافئین حذف شود بدون اینکه روغنهای معطر و ترکیبات طعمی قهوه آسیب ببینند. تمام روشهای مدرن بر روی دانههای سبز و خام قهوه انجام میشوند.
روش پردازش با آب
این روش یکی از محبوبترین و سالمترین راهها برای تهیه قهوه دیکف است، زیرا در آن از هیچگونه مواد شیمیایی مصنوعی استفاده نمیشود. در این فرآیند، دانههای سبز قهوه در آب داغ خیسانده میشوند تا کافئین و تمامی ترکیبات طعمی آنها در آب حل شود. سپس این آب از فیلترهای کربن فعال عبور داده میشود. اندازه منافذ این فیلترها به گونهای طراحی شده که مولکولهای درشت کافئین را به دام میاندازد اما اجازه میدهد ترکیبات طعمی از آن عبور کنند. نتیجه، مایعی اشباع شده از طعم قهوه اما بدون کافئین است.
استفاده از دی اکسید کربن برای حفظ طعم
این روش که اغلب برای تولید در مقیاس صنعتی استفاده میشود، از دیاکسید کربن در حالت بحرانی بهره میبرد. در این حالت، گاز تحت فشار زیاد هم ویژگیهای مایع و هم ویژگیهای گاز را دارد. دیاکسید کربن به اعماق دانه قهوه نفوذ کرده و به طور انتخابی فقط مولکولهای کافئین را حل میکند. مزیت بزرگ این روش این است که هیچ باقیمانده شیمیایی در قهوه به جا نمیگذارد و به دلیل دقت بالا، کمترین آسیب را به پروفایل طعمی قهوه وارد میکند.
روش مبتنی بر حلال آلی
در این متد از حلالهایی مانند متیلن کلراید یا اتیل استات استفاده میشود. اتیل استات اغلب به عنوان حلال طبیعی شناخته میشود زیرا در بسیاری از میوهها یافت میشود. در روش مستقیم، دانهها مستقیما با حلال شسته میشوند و در روش غیرمستقیم، ابتدا ترکیبات در آب حل شده و سپس حلال به آب اضافه میشود تا کافئین را جدا کند. اگرچه نام مواد شیمیایی ممکن است نگرانکننده به نظر برسد، اما باید دانست که این حلالها در دمای بسیار پایین تبخیر میشوند و در فرآیند رست قهوه که دما به بالای دویست درجه سانتیگراد میرسد، اثری از آنها باقی نمیماند.
تاثیر فرآیند دی کف بر عطر و طعم قهوه
بسیاری از منتقدان معتقدند قهوه دیکف طعم ضعیفتری دارد. حقیقت این است که فرآیند حذف کافئین میتواند کمی از اسیدیته و پیچیدگی طعمی قهوه بکاهد. همچنین دانههای دیکف هنگام روست شدن رفتار متفاوتی نشان میدهند. آنها سریعتر تیره میشوند و کنترل زمان در برشتهکاری آنها بسیار حساس است. با این حال، با پیشرفت تکنولوژی و استفاده از دانههای باکیفیت ترشی و شیرینی مطلوب در قهوههای دیکف تخصصی به خوبی حس میشود.
خواص قهوه بدون کافئین
قهوه دیکف منبع غنی از آنتیاکسیدانها است. مطالعات نشان میدهند که بسیاری از خواص محافظتی قهوه، مانند کاهش خطر ابتلا به دیابت نوع دو و محافظت از کبد، ناشی از ترکیبات پلیفنلی قهوه است، نه لزوما کافئین آن. بنابراین افرادی که قهوه دیکف مصرف میکنند، همچنان از این مزایا بهرهمند میشوند.
قهوه دی کف و سلامت سیستم گوارش
کافئین محرک ترشح اسید معده است و میتواند باعث تشدید رفلاکس یا سوزش سر دل شود. قهوه دیکف برای افرادی که معده حساسی دارند گزینه بسیار مناسبتری است. همچنین به دلیل حذف اثرات محرک کافئین، این قهوه باعث افزایش ضربان قلب یا اضطراب ناگهانی نمیشود.
میزان آنتی اکسیدان در قهوه معمولی و بدون کافئین
اگرچه فرآیند کافئینزدایی ممکن است تا پانزده درصد از سطح آنتیاکسیدانها را کاهش دهد، اما مقدار باقیمانده همچنان بسیار قابل توجه است. اسید کلروژنیک که مسئول بسیاری از اثرات ضدالتهابی قهوه است، در قهوه دیکف به خوبی حفظ میشود.
نکات مهم هنگام خرید و دم آوری
هنگام خرید قهوه دیکف، سعی کنید به دنبال محصولاتی باشید که روش کافئینزدایی آنها روی بستهبندی ذکر شده است. روشهای غیرشیمیایی مانند متد سوئیس معمولا کیفیت و طعم بهتری را ارائه میدهند. در زمان دمآوری نیز توجه داشته باشید که قهوه دیکف به دلیل تغییر ساختار سلولی در فرآیند فرآوری، کمی سریعتر عصارهدهی میشود، بنابراین شاید نیاز باشد درجه آسیاب را کمی درشتتر تنظیم کنید یا دمای آب را اندکی کاهش دهید.
جمع بندی
قهوه دیکف را نباید به عنوان یک نسخه ضعیف یا فرعی از قهوه نگریست، بلکه این محصول ثمره تلاش علم برای آشتی دادن سلامتی با لذتهای روزمره است. فرآیندهای پیشرفته کافئینزدایی امروزه اجازه میدهند که بدون قرار گرفتن در معرض تپش قلب یا اضطراب ناشی از کافئین، همچنان از طیف گسترده عطرها و آنتیاکسیدانهای موجود در دانه قهوه بهرهمند شوید. این نوشیدنی برای کسانی که به دنبال تعادل در سبک زندگی خود هستند، پلی است میان آرامش شبانه و اشتیاق به نوشیدن یک فنجان قهوه گرم که در آن کیفیت فدای محدودیتهای فیزیکی نمیشود.
سوالات متداول در مورد قهوه بدون کافئین
آیا قهوه دی کف باعث لاغری می شود؟
کافئین یکی از موادی است که متابولیسم بدن را به طور موقت افزایش میدهد. از آنجایی که قهوه دیکف فاقد مقدار موثر کافئین است، اثر چربیسوزی مستقیمی مانند قهوه معمولی ندارد. با این حال، به عنوان یک نوشیدنی بسیار کمکالری، جایگزین خوبی برای نوشیدنیهای قندی است و میتواند در رژیمهای کاهش وزن نقش مثبتی ایفا کند.
آیا مصرف قهوه دی کف بر کیفیت خواب شبانه تاثیر می گذارد؟
از آنجایی که قهوه دیکف حدود نود و هفت درصد از کافئین خود را از دست داده است، معمولا برای اکثریت افراد اختلالی در چرخه خواب ایجاد نمیکند. مقدار ناچیز کافئین موجود در آن (حدود دو تا هفت میلیگرم) بسیار کمتر از آستانهای است که بتواند سیستم عصبی را برای بیدار ماندن تحریک کند. با این حال، افرادی که حساسیت فوقالعاده بالایی به کافئین دارند، ممکن است حتی به این مقدار اندک نیز واکنش نشان دهند.
نوشته شده توسط: آبتین کمالی
